Cukier to główny składnik „diety” bakterii w bytujących w naszej jamie ustnej. Bakterie te metabolizują cukry z pożywienia, produkując kwasy organiczne. Wytwarzane przez bakterie kwasy obniżają pH w jamie ustnej, prowadząc do demineralizacji szkliwa, czyli najtwardszej warstwy ochronnej zębów. Jeśli pH utrzymuje się na niskim poziomie przez dłuższy czas, dochodzi do powstawania ubytków próchnicowych.
Dodatkowo, cukier sprzyja gromadzeniu się na powierzchni zębów płytki nazębnej – czyli lepkiej warstwy bakterii i resztek pokarmowych. Niewystarczająco dokładna higiena jamy ustnej prowadzi do twardnienia tej płytki, skutkując powstawaniem kamienia nazębnego.
Kamień nie tylko osłabia szkliwo, ale też sprzyja rozwijaniu się chorób dziąseł. Objawia się to ich zaczerwienieniem, obrzękiem i tendencją do krwawienia podczas szczotkowania. Długotrwały stan zapalny prowadzi do zapalenia przyzębia – choroby niszczącej tkanki podtrzymujące zęby. W skrajnych przypadkach może prowadzić do ich utraty.
Wpływ cukru na zęby to również kwestie związane z zapachem. Jego nadmiar w diecie może być bowiem przyczyną nieświeżego oddechu. Resztki jedzenia, które pozostają w jamie ustnej, fermentują, a bakterie produkują lotne związki siarki odpowiedzialne za nieprzyjemny zapach.
Wokół wpływu cukru na zdrowie zębów urosło wiele mitów, które eksperci z warszawskiego centrum stomatologicznego DeClinic sukcesywnie obalają. Sprawdź, czy nadal wierzysz w niektóre z nich:
Chociaż miód ma naturalne właściwości antybakteryjne, to zawiera naturalne cukry, takie jak glukoza i fruktoza. Stanowią one świetną pożywkę dla bakterii w jamie ustnej, przyczyniając się w konsekwencji do rozwoju próchnicy.
Cukry obecne w owocach i sokach owocowych także mogą szkodzić szkliwu. Szczególną ostrożność należy zachować, jedząc cytrusy. Poza sporą ilością cukru mają też niskie pH, co w nadmiarze prowadzi do kwasowej erozji szkliwa.
Cukier brązowy bywa postrzegany jako zdrowsza alternatywa tego białego, jednak z perspektywy zdrowia zębów ich wpływ jest bardzo podobny.
Choć trudno całkowicie wyeliminować cukier z diety, to istnieją skuteczne sposoby na zmniejszenie jego szkodliwego wpływu. Oto najważniejsze zasady, o których dobrze pamiętać, zwłaszcza w okresie Mikołajków i Świąt Bożego Narodzenia.
Ten prosty nawyk pomaga usunąć resztki słodkich przekąsek w jamie ustnej i przywrócić neutralne pH. Jeśli nie masz pod ręką płynu do płukania jamy ustnej, sięgnij po zwykłą wodę.
Żucie gumy stymuluje wydzielanie śliny. Ślina neutralizuje kwasy i wspomaga remineralizację szkliwa.
Używaj do tego pasty z fluorem, która wzmacnia szkliwo zębów. Nie zapominaj też o nitkowaniu przestrzeni międzyzębowych. Pozostałości makowca czy słodkich karmelków bywają niemożliwe do usunięcia podczas zwykłego szczotkowania.
Ciągnące się cukierki trudniej usunąć z powierzchni zębów, więc lepiej ich unikać. Zamiast krówki, sięgnij po sernik. Również znajdziesz w nim cukier, ale zawarty w cieście ser podnosi poziom pH w jamie ustnej, zwiększając produkcję śliny.
Gazowane napoje słodzone, kompoty, wina, nalewki czy nawet soki owocowe są równie szkodliwe dla zdrowia zębów co tradycyjne słodycze. Aby choć trochę ograniczyć negatywny wpływ cukru na zęby, warto pić je przez słomkę (aby zminimalizować kontakt napoju z zębami). Jeszcze lepszym pomysłem jest zastąpienie napojów wodą, herbatami ziołowymi lub kompotem bez cukru.
Świetnym sposobem na ograniczenie ilości spożywanego w czasie świąt cukru, jest samodzielne przygotowywanie deserów. To pozwala kontrolować ilość białego cukru w przepisie lub (co polecamy jeszcze bardziej) – zastąpić go zdrowszymi alternatywami.
Popularne zamienniki cukru takie jak ksylitol, erytrytol czy stewia, nie tylko są bezpieczne dla zębów, ale mogą wręcz działać na nie korzystnie. Na przykład ksylitol hamuje rozwój bakterii odpowiedzialnych za próchnicę i wspiera remineralizację szkliwa. Z kolei erytrytol nie jest metabolizowany przez bakterie w jamie ustnej, co czyni go całkowicie bezpiecznym. Jedna mała zmiana może znacznie zmniejszyć ryzyko problemów z uśmiechem.
Na negatywne skutki słodyczy na zdrowie zębów narażone są osoby noszące aparat dentystyczny lub protez. Łatwo tam o małe zakamarki, w których gromadzą się resztki jedzenia – a to sprzyja rozwojowi bakterii. Niedokładne czyszczenie aparatu ortodontycznego może prowadzić do demineralizacji szkliwa wokół zamków, powodując tzw. białe plamy będące początkiem próchnicy.
W przypadku protez osadzające się resztki przekąsek często powodują podrażnienia błony śluzowej, a także sprzyjać rozwojowi infekcji grzybiczych. Osoby noszące protezy powinny w czasie świąt z jeszcze większą starannością podchodzić do tematu higieny. Ryzyko infekcji pomaga zredukować przechowywanie protez w przeznaczonych do tego płynach.
Wystarczy drobna zmiana nawyków i odrobina rozsądku, aby mikołajkowa i bożonarodzeniowa rozpusta nie stała się przyczyną problemów z uśmiechem w nowym roku. Właściwa higiena, umiar w spożywaniu słodkich przekąsek oraz rutynowe badania stomatologiczne zabezpieczą przed przykrym wpływem słodyczy na zdrowie zębów. Jeśli szukasz polecanego dentysty w Warszawie, umów się na wizytę w DeClinic.